Kumpulan orang asal desak projek di Gunung Kinabalu dihentikan, Sabah tegaskan ia diluluskan

KOTA KINABALU: Dayak International Organisation (DIO), sebuah pertubuhan orang asal, bimbang projek pelancongan Pusat Latihan Altitud Tinggi (HATC) di kawasan Sayat-Sayat, Gunung Kinabalu, boleh melanggar kepercayaan suci masyarakat peribumi.

Wakil tetap Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu bagi Dayak Malaysia, Indonesia dan Brunei, Andrew Ambrose, yang dikenali sebagai Atama Katama, berkata projek itu menimbulkan kebimbangan terhadap hak orang asal, risiko alam sekitar dan kesucian kawasan tersebut.

Dalam kenyataan pada Selasa, beliau atas nama DIO berkata kerja menggerudi dan pembinaan struktur di zon puncak yang dikenali sebagai Aki Nabalu itu merupakan pencerobohan terhadap landskap suci masyarakat peribumi.

DIO mendakwa projek diteruskan tanpa persetujuan akar umbi yang mencukupi daripada komuniti terjejas, lalu mendesak pihak berkuasa menghentikan semua aktiviti pembinaan sehingga kajian lanjut dibuat.

Pertubuhan itu turut menuntut audit alam sekitar bebas, termasuk penilaian kesan terhadap kawasan tadahan air dan sistem pengurusan sisa, serta meminta kerajaan Sabah mengiktiraf undang-undang dan tadbir urus adat orang asal dalam keputusan membabitkan tapak suci.

Ambrose berkata DIO sedang mempertimbangkan untuk membawa isu itu ke forum antarabangsa, termasuk Forum Tetap PBB mengenai Isu Orang Asal dan Rangkaian Geotaman Global UNESCO.

Beliau mendakwa kerja penggerudian dan perubahan fizikal pada puncak itu melanggar undang-undang adat orang asal yang dilindungi di bawah Deklarasi PBB mengenai Hak Orang Asal (UNDRIP), dan penggunaan majlis penasihat pentadbiran untuk memintas persetujuan akar umbi menjejaskan tradisi undang-undang masyarakat Momogun dan Kadazandusun.

"Aki Nabalu bukan aset hartanah atau taman permainan komersial untuk dimonetisasi negeri. Ia entiti hidup yang suci dan warisan nenek moyang," katanya.

Awal minggu ini, Menteri Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar Sabah, Datuk Jafry Ariffin, mempertahankan projek itu dengan berkata HATC ialah inisiatif diluluskan yang asalnya dicadangkan di bawah Pelan Pembangunan Taman Kinabalu pada 2015 sebelum ditangguhkan susulan gempa bumi pada tahun yang sama.

Projek itu kemudian dihidupkan semula dan dilancarkan secara rasmi tahun lalu bagi mengukuhkan kedudukan Sabah sebagai destinasi pendakian antarabangsa.

Jafry berkata projek itu mendapat kelulusan Lembaga Pemegang Amanah Taman-Taman Sabah dan sokongan Majlis Penasihat Adat Anak Negeri Gunung Kinabalu, serta kepentingan budaya dan rohani gunung itu kepada masyarakat peribumi telah diambil kira dalam perancangan.

Mengenai kebimbangan alam sekitar, beliau berkata pembangunan itu menggunakan bahan binaan ringan, prafabrikasi dan modular yang direka untuk mengurangkan gangguan serta tidak menggunakan jentera berat.

Kementerian akan memantau projek itu bagi memastikan semua kerja mematuhi spesifikasi, keperluan alam sekitar dan undang-undang, dan tindakan akan diambil jika sebarang pelanggaran syarat atau peraturan ditemui, katanya.