Mana perginya janji 50 peratus cukai vape untuk kesihatan? Ahli Parlimen persoal

KUALA LUMPUR: Seorang Ahli Parlimen pembangkang meminta kerajaan menjelaskan janji menyalurkan separuh daripada duti eksais produk vape nikotin kepada Kementerian Kesihatan, ketika timbul persoalan baharu mengenai rancangan mengecualikan nikotin cecair daripada Senarai Racun.

Dr Ahmad Yunus Hairi (PN-Kuala Langat) membangkitkan perkara itu semasa perbahasan peringkat jawatankuasa Belanjawan 2027 di Dewan Rakyat hari ini, dengan memetik RM354.51 juta duti eksais produk vape yang dikutip antara 2023 dan pertengahan 2026.

Beliau mempersoalkan bagaimana Kementerian Kewangan melaksanakan komitmen di bawah Belanjawan 2023 untuk memperuntukkan 50 peratus hasil itu bagi meningkatkan perkhidmatan kesihatan awam, termasuk merawat penyakit berkaitan merokok dan program pencegahan.

"Saya mahu penjelasan kaedah atau mekanisme penyaluran peruntukan itu, seperti dirancang di bawah dasar memperuntukkan 50 peratus hasil cukai kepada Kementerian Kesihatan untuk rawatan penyakit," katanya.

Kerajaan mengenakan duti eksais 40 sen per mililiter ke atas cecair vape bernikotin pada 2023, selepas keputusan kontroversi mengeluarkan nikotin cecair dan gel daripada Senarai Racun di bawah Akta Racun 1952. Pada Julai 2024, Pusat Galen untuk Dasar Kesihatan dan Sosial dilaporkan mempersoalkan kegagalan kerajaan memperuntukkan hasil cukai vape untuk inisiatif kesihatan, dan berkata hasil itu disalurkan ke Kumpulan Wang Disatukan Persekutuan.

Menurut jawapan Parlimen bertulis Menteri Kesihatan, Datuk Seri Dzulkefly Ahmad, pada 28 Julai, kerajaan mengutip RM80.32 juta duti eksais vape pada 2023, RM111.14 juta pada 2024 dan RM118.93 juta pada 2025. Satu lagi RM44.11 juta dikutip antara 1 Januari dan 11 Jun tahun ini, menjadikan jumlahnya RM354.51 juta. Angka itu juga merangkumi duti eksais rokok elektronik dan produk vape.

Yunus turut memetik anggaran Kementerian Kesihatan bahawa beban merawat penyakit berkaitan vape boleh mencecah RM369 juta setahun menjelang 2030, dan berhujah kutipan cukai tahunan jauh lebih rendah. "Memandangkan Kementerian Kesihatan melaporkan kos rawatan lebih tinggi daripada hasil cukai, adakah Kementerian Kewangan akan mencadangkan Kementerian Kesihatan mengharamkan vape di negara kita?" soalnya.

Ahli Parlimen PAS itu juga mempersoalkan status undang-undang duti eksais yang dikutip selepas keputusan Mahkamah Tinggi pada Mei yang mengisytiharkan keputusan kerajaan 2023 mengeluarkan nikotin cecair dan gel daripada Senarai Racun sebagai tidak sah. Mahkamah mendapati pengecualian itu tidak rasional dan dilaksanakan tanpa perundingan sewajarnya dengan Lembaga Racun. Kerajaan pada mulanya merayu tetapi menarik balik rayuan itu pada 18 Ogos.

Beliau berbuat demikian susulan laporan semalam bahawa Dzulkefly memperoleh sokongan Lembaga Racun terhadap cadangan baharu mengecualikan nikotin cecair daripada Senarai Racun, yang mencetuskan kritikan kumpulan kesihatan.

"Adakah keputusan terbaharu Lembaga Racun bertujuan membetulkan kegagalan tadbir urus sebelum ini dan mewajarkan kutipan duti eksais selama ini?" soalnya. Beliau juga bertanya sama ada kutipan itu akan dikembalikan, dan mengulangi gesaan supaya produk vape diharamkan sepenuhnya.